شتاب‌دهنده  چند میلیارد دلاری Large Hadron یا LHC ریزترین ذرات اتمی را جستجو خواهد کرد و به شبیه‌سازی مه‌بانگ  - این نظریه که انفجار عظیمی باعث آفرینش کیهان شد- خواهد پرداخت.

این ماشین در سرن (CERN) "سازما ن پژوهش هسته‌ای اروپا"، دانشمندان را امیدوار کرده است که بتوانند نگاه دقیق‌تری به چگونگی تشکیل ماده بیندازند، و دانش‌ خود در این مورد را تکمیل کنند یا احتمالا نظریه‌های خود  در این باره را بازسازی کنند.

اولین دسته‌ پرتوهای پروتونی به درون تونل 17 کیلومتری پرتاب خواهد شد تا کنترل قدرت بزرگترین مغناطیس‌های ابررسانای جهان مورد آزمایش قرار گیرد. اما هنوز یک ماه دیگر طول می‌‌کشد تا دسته پرتوهایی که در جهت مخالف حرکت داده خواهند شد، با این پرتوها برخورد داده شوند؛ برخوردی که برخی  شکاکان می‌ترسند باعث ایجاد "سیاه‌چاله‌هایی" شود و کل سیاره زمین را به خطر  اندازد.

این طرح پژوهشگرانی از 80 کشور، که حدود 1300 نفر از آنها از آمریکا هستند، را جذب خود کرده است و این کشورها 531 میلیون دلار از کل هزینه 4 میلیلرد دلاری این طرح را تامین کرده‌اند.

 شتاب‌دهنده سرن طوری طراحی شده است که که سرعت دسته پروتون‌ها را به نزدیک سرعت نور برساند، یعنی  این ذرات با هر ثانیه 1100 بار دور تونل حلقوی 17 کیلومتری  آن که در عمق 45 تا تا 150 متری زیر زمین در نواحی روستایی مرز فرانسه و سوئیس قرار گرفته است، بچرخند.

هنگامی که این دسته‌های پرتوهای پروتونی به طور موفقیت‌‌آمیزی در جهت خلاف عقربه‌های ساعت چرخانده شوند، یک آزمایش حرکت دادن آنها در جهت عقربه‌های ساعت هم انجام خواهد شد. سپس دانشمندان پروتون‌ها  را به سوی یکدیگر خواهند راند تا به هم برخورد کنند، و در زیر نگاه شناساگرهایی که در  محفظه‌هایی که بزرگی آنها به اندازه یک کلیسای بزرگ است، قرار دارند، به  ذرات ریزتری شکسته شوند و انرژی آزاد کنند.

[درجست‌وجوي ذره طلايي]

سرن احتمال ایجاد سیاه‌چاله‌های کوچک - نسخه زیراتمی ستاره‌های درخود فروریخته‌ای که جاذبه آنها آنقدر قوی است که هر چیزی از سیاره‌ها و دیگر ستاره‌ها را درون خود می بلعد -رد می‌کند.

 اما افراد شکاک به دادگاه منطقه‌ای امریکا در هاوایی و دادگاه اروپایی حقوق بشر شکایت برده‌اند تا این طرح را متوقف کنند. آنها در سال 1999 در انجام اقدام مشابهی برای بستن شتاب‌دهنده Relativistic Heavy Ion ناموفق مانده بودند.

ساختمان شتاب‌دهنده سرن از سال 2003 آغاز شد، و هزینه آن را عمدتا دولت‌های عضو اتخادیه اروپا پرداختند . آمریکا و ژاپن نیز که در سرن مقام ناظر دارند، نیز مشارکت‌های عمده‌ای در ساخت این شتاب‌دهنده انجام دادند.

به نقل از روزنامه همشهري

درحالي‌كه الان درخانه نشسته‌ايد، يا سركار هستيد و درمغازه يا شركت‌تان روزنامه مي‌خوانيد درحالي‌كه الان درخانه نشسته‌ايد، يا سركار هستيد و درمغازه يا شركت‌تان روزنامه مي‌خوانيد

2پروتون با سرعت ناباورانه 99999/99 درصد سرعت نور، در جايي زير كوه‌هاي آلپ در مرز سوييس و فرانسه،با هم شاخ‌به‌شاخ برخورد مي‌كنند تا بزرگ‌ترين، پرهزينه‌ترين، بنيادي‌ترين، عميق‌ترين و مهم‌ترين آزمايش علمي تمام تاريخ را در بزرگ‌ترين آزمايشگاهي كه براي اين منظور تهيه شده‌است، انجام دهند!

14 سال است كه بيش‌از 10هزار نيروي انساني كه يك‌سوم‌شان دكتراي فيزيك دارند، با صرف 10 ميليارد دلار هزينه، با همكاري 85 كشور، در آزمايشگاه ذرات بنيادي اروپا (سرن) مشغول آماده‌كردن ماشين عظيمي به‌نام LHC در محيطي به‌اندازه 27 كيلومتر و 100متر زير زمين هستند تا به يكي از بنيادي‌ترين سؤالات مدل استاندارد ذرات بنيادي در فيزيك پاسخ‌دهند: «وجود ذره هيگز».

بيش از 100 سال است كه فيزيكدانان نظري با بنيان‌گذاشتن ابزار بي‌نظيري به‌نام «مكانيك كوانتمي» و توسعه آن (نظريه ميدان‌هاي كوانتمي) در حال رمز گشايي از بي‌نظيرترين و شگف‌انگيزترين نظام خلقت، يعني اجزاي بنيادي طبيعت هستند.

تلاش‌هاي دانشمندان در اين 100سال در نظريه‌اي تحت عنوان «مدل استاندارد ذرات بنيادي» تدوين يافته‌است. مدلي كه براساس آن ذرات اصلي كه طبيعت با آنها ساخته‌شده است، مثل الكترون، فوتون، كوارك و... را طبقه‌بندي كرده و مكانيسم تعامل بين آنها (نيروها) را بيان مي‌كند.

در توسعه گام‌به‌گام اين مدل، در سال 1964 چند گروه از فيزيكدانان، جداگانه و به‌طور نظري وجود ذره‌اي را كشف كردند كه مي‌تواند بعضي از خواص بنيادي ذرات مثل «جرم» را توضيح دهد. اين ذره را فيزيكدان بزرگ هلندي «خرارد ت‌هوفت» به نام يكي از كاشفانش، «پيتر هيگز» فيزيكدان اسكاتلندي، « ذره هيگز» نام‌گذاري كرد.

به موازات اين تلاش نظري، فيزيكدانان تجربي هم در حال ساخت و توسعه دستگاه‌هايي بودند كه بتواند نتايج نظري را آزمايش كند.

يكي از مهم‌ترين اين دستگاه‌ها، شتاب‌دهنده‌ها هستند كه ذرات را در ميدان الكترومغناطيسي شتاب‌مي‌دهند و سپس از برخورد آنها به هم، نتايجي به‌دست مي‌آورند. مثال دبيرستاني‌اش را ممكن است خيلي از ما به‌ياد بياوريم؛

رادرفور، با شتاب‌دادن ذرات آلفا و كوباندن آن به ورقه‌اي از جنس طلا، هسته اتم را كشف كرد. امروزه شتاب‌دهنده‌ها بسيار بزرگ شده‌اند و به ذرات آن‌قدر انرژي مي‌دهند كه در اثر برخورد آنها به هم، به مكانيسمي كه در اعماق درون ذرات مي‌گذرد، پي‌مي‌برند.

شتاب‌دهنده LHC هم همين‌طور كار مي‌كند، اين شتاب‌دهنده در يك دايره 27 كيلومتري، به پروتون‌ها در يك تونل به قطر 4 متر كه از زير خاك فرانسه و سوييس مي‌گذرد، سرعتي بسيار نزديك به سرعت نور مي‌دهد و با برخورد آنها از روبه‌رو به هم شرايطي را به‌وجود مي‌آورد كه امكان كشف ذره هيگز را فراهم مي‌كند.

البته اين آزمايش احتمالا به سؤالات بنيادي ديگري هم پاسخ خواهد داد.برنامه امروز، صرفا براي آزمايش دستگاه است و آزمايش اصلي، 40روز ديگر شروع خواهد شد و بررسي داده‌هاي آن هم ممكن است چندسالي طول بكشد.

ولي جاي بسي خوشبختي است كه كشور ما هم سهمي در اين آزمايش عظيم جهاني دارد. بخش‌هايي از يكي از آشكارسازهاي اين آزمايشگاه در ايران ساخته‌شده‌است و هم‌اكنون گروه كوچكي از دانشمندان ايراني هم در اين طرح سهيم هستند.

اما جاي بسي تأسف است كه انتقال اطلاعات از طريق برخي افراد كه دانش كافي دراين‌باره ندارند، باعث رواج اين تصور در بين مردم شده كه با اجراي اين آزمايش، يك سياه‌چاله درست مي‌شود و همه دنيا نابود خواهد شد!

اين فعاليت ستايش‌برانگيزعلمي بيش از هرچيزي نشان‌دهنده نهاد ناآرام بشر براي كشف اسرار جهاني است كه در آن زندگي مي‌كنيم و بديهي‌است كه نتايج آن علاوه بر پاسخ به سؤالات گذشته، سؤالات بزرگ‌تر و عميق‌تري را براي آيندگان به‌وجود بياورند.

اين همان كنه و روح دانش است، به‌قول فيلسوف فقيد علم، كارل پوپر: «جست‌وجو همچنان باقي»!

2پروتون با سرعت ناباورانه 99999/99 درصد سرعت نور، در جايي زير كوه‌هاي آلپ در مرز سوييس و فرانسه،با هم شاخ‌به‌شاخ برخورد مي‌كنند تا بزرگ‌ترين، پرهزينه‌ترين، بنيادي‌ترين، عميق‌ترين و مهم‌ترين آزمايش علمي تمام تاريخ را در بزرگ‌ترين آزمايشگاهي كه براي اين منظور تهيه شده‌است، انجام دهند!

14 سال است كه بيش‌از 10هزار نيروي انساني كه يك‌سوم‌شان دكتراي فيزيك دارند، با صرف 10 ميليارد دلار هزينه، با همكاري 85 كشور، در آزمايشگاه ذرات بنيادي اروپا (سرن) مشغول آماده‌كردن ماشين عظيمي به‌نام LHC در محيطي به‌اندازه 27 كيلومتر و 100متر زير زمين هستند تا به يكي از بنيادي‌ترين سؤالات مدل استاندارد ذرات بنيادي در فيزيك پاسخ‌دهند: «وجود ذره هيگز».

بيش از 100 سال است كه فيزيكدانان نظري با بنيان‌گذاشتن ابزار بي‌نظيري به‌نام «مكانيك كوانتمي» و توسعه آن (نظريه ميدان‌هاي كوانتمي) در حال رمز گشايي از بي‌نظيرترين و شگف‌انگيزترين نظام خلقت، يعني اجزاي بنيادي طبيعت هستند.

تلاش‌هاي دانشمندان در اين 100سال در نظريه‌اي تحت عنوان «مدل استاندارد ذرات بنيادي» تدوين يافته‌است. مدلي كه براساس آن ذرات اصلي كه طبيعت با آنها ساخته‌شده است، مثل الكترون، فوتون، كوارك و... را طبقه‌بندي كرده و مكانيسم تعامل بين آنها (نيروها) را بيان مي‌كند.

در توسعه گام‌به‌گام اين مدل، در سال 1964 چند گروه از فيزيكدانان، جداگانه و به‌طور نظري وجود ذره‌اي را كشف كردند كه مي‌تواند بعضي از خواص بنيادي ذرات مثل «جرم» را توضيح دهد. اين ذره را فيزيكدان بزرگ هلندي «خرارد ت‌هوفت» به نام يكي از كاشفانش، «پيتر هيگز» فيزيكدان اسكاتلندي، « ذره هيگز» نام‌گذاري كرد.

به موازات اين تلاش نظري، فيزيكدانان تجربي هم در حال ساخت و توسعه دستگاه‌هايي بودند كه بتواند نتايج نظري را آزمايش كند.

يكي از مهم‌ترين اين دستگاه‌ها، شتاب‌دهنده‌ها هستند كه ذرات را در ميدان الكترومغناطيسي شتاب‌مي‌دهند و سپس از برخورد آنها به هم، نتايجي به‌دست مي‌آورند. مثال دبيرستاني‌اش را ممكن است خيلي از ما به‌ياد بياوريم؛

رادرفور، با شتاب‌دادن ذرات آلفا و كوباندن آن به ورقه‌اي از جنس طلا، هسته اتم را كشف كرد. امروزه شتاب‌دهنده‌ها بسيار بزرگ شده‌اند و به ذرات آن‌قدر انرژي مي‌دهند كه در اثر برخورد آنها به هم، به مكانيسمي كه در اعماق درون ذرات مي‌گذرد، پي‌مي‌برند.

شتاب‌دهنده LHC هم همين‌طور كار مي‌كند، اين شتاب‌دهنده در يك دايره 27 كيلومتري، به پروتون‌ها در يك تونل به قطر 4 متر كه از زير خاك فرانسه و سوييس مي‌گذرد، سرعتي بسيار نزديك به سرعت نور مي‌دهد و با برخورد آنها از روبه‌رو به هم شرايطي را به‌وجود مي‌آورد كه امكان كشف ذره هيگز را فراهم مي‌كند.

البته اين آزمايش احتمالا به سؤالات بنيادي ديگري هم پاسخ خواهد داد.برنامه امروز، صرفا براي آزمايش دستگاه است و آزمايش اصلي، 40روز ديگر شروع خواهد شد و بررسي داده‌هاي آن هم ممكن است چندسالي طول بكشد.

ولي جاي بسي خوشبختي است كه كشور ما هم سهمي در اين آزمايش عظيم جهاني دارد. بخش‌هايي از يكي از آشكارسازهاي اين آزمايشگاه در ايران ساخته‌شده‌است و هم‌اكنون گروه كوچكي از دانشمندان ايراني هم در اين طرح سهيم هستند.

اما جاي بسي تأسف است كه انتقال اطلاعات از طريق برخي افراد كه دانش كافي دراين‌باره ندارند، باعث رواج اين تصور در بين مردم شده كه با اجراي اين آزمايش، يك سياه‌چاله درست مي‌شود و همه دنيا نابود خواهد شد!

اين فعاليت ستايش‌برانگيزعلمي بيش از هرچيزي نشان‌دهنده نهاد ناآرام بشر براي كشف اسرار جهاني است كه در آن زندگي مي‌كنيم و بديهي‌است كه نتايج آن علاوه بر پاسخ به سؤالات گذشته، سؤالات بزرگ‌تر و عميق‌تري را براي آيندگان به‌وجود بياورند.

اين همان كنه و روح دانش است، به‌قول فيلسوف فقيد علم، كارل پوپر: «جست‌وجو همچنان باقي»!

به نقل از روزنامه همشهري